De chef en zijn afwasser
Patricia Van den Eeckhout
In 2025 publiceerde Nora Bouazzouni een boek over het geweld in de keukens van Franse restaurants. We hebben te maken met een omerta, stelt de auteur. De problemen zijn gekend, maar iedereen zwijgt. Die zwijgcultuur is niet nieuw. In het verleden kwamen toxische relaties in restaurants, hotels en cafés vaak pas in de openbaarheid als er gewonden of doden vielen.
Tijdens een septembernacht in 1934 klonk er een schot in de ondergrondse keuken van restaurant Le Colisée aan de Champs-Elysées. De 40-jarige Parijse chef de cuisine André Maschlin viel op de grond. Hij was geraakt in de buik. De man die op hem had gevuurd, was Charles Boucheta, zo’n 26 jaar eerder in Algerije geboren. Boucheta was plongeur. Hij deed dus de afwas, maar hij werkte tussendoor ook als nachtwaker. Het was met het wapen waarover hij als nachtwaker beschikte dat hij zijn chef had neergeschoten.
Maschlin en Boucheta, Paris-soir, 5 september 1934
(gallica.bnf.fr/Bibliothèque nationale de France).
Een kok kwam toegesneld met een kachelpook. Hij schold Boucheta uit. Die aanhoorde de tirade en zei: “C’est bon. J’ai compris”. Ik heb het begrepen, zei de man. Om zich vervolgens een kogel door het hoofd te jagen. De gewonden werden naar het ziekenhuis gevoerd, waar ze allebei in coma lagen.
De kranten die over de feiten verslag deden, spraken hun verwondering uit over wat er gebeurd was. Niemand had weet van een conflict tussen Boucheta en Maschlin. De chef was in 1932 in dienst getreden van het restaurant en had zo’n 110 personeelsleden onder zich. Hij zou een kordate maar correcte en geduldige man geweest zijn.
Ook Boucheta werd als kalm omschreven, maar de krant Paris-Midi meende te weten waarom de zaken toch uit de hand liepen: “les Arabes ont le sang chaud”. Het blad stelde onomwonden dat het “warme, Arabische bloed” van de plongeur het conflict kon verklaren.
Een andere bron legde uit dat Boucheta kort tevoren op het matje was geroepen. “U hebt hier niet de leiding, maar ik. U moet doen wat u wordt opgedragen,” zou Maschlin hebben gezegd. Een dergelijke reprimande is niet schokkend. De reactie van de afwasser komt dan ook over als buitensporig.
Maar een brief van een kelnerorganisatie in het tweewekelijkse blad La France ouvrière maakte het proces van Maschlin, “le gros bonnet”, de man met de hoge koksmuts, zoals chefs de cuisine vaak werden genoemd. André Maschlin zou een zeer brutale man zijn geweest. De pesterijen beu, had Boucheta op een fatale manier uitgehaald.
In het vakbondsblad van de Parijse koks viel er geen kwaad woord over de chef de cuisine. Dat de gebeurtenis in kranten en zelfs in de vakpers als een fait divers werd behandeld, vond het tijdschrift echter onaanvaardbaar. Het drama was het gevolg van de lamentabele werkomstandigheden, klonk het. Die maakten de mensen gek. Ook Boucheta was een slachtoffer.
Noch Maschlin, noch Boucheta overleefden het voorval. Op 4 september 1934 stierf de afwasser. In de vroege ochtend van 5 september overleed ook de chef de cuisine. In het register met de akten van overlijden staan ze broederlijk na mekaar vermeld. Ze namen hun geheim mee in hun graf. Was de plongeur lichtgeraakt of was de chef een tiran? We zullen het nooit weten.