“Pâte de pommes”: een Frans-Belgisch broodbeleg
Patricia Van den Eeckhout
De Belgische babyboomers hebben dit beeld misschien verdrongen, maar ooit was er een tijd dat landgenoten mierzoete, gestolde en in schijven gesneden appelmoes als broodbeleg gebruikten. Het product was gekend onder de naam “pâte de pommes”. Er bestond ook een Nederlandstalige benaming voor (appeldeeg), maar die hoorde men veel minder.
De “pâte de pommes” was geen nieuw product. Louis Liger legt in La nouvelle maison rustique (1777) uit hoe men de zoetigheid moest bereiden. Iedereen kon dat in zijn eigen keuken proberen, maar dat ging niet zonder de nodige rompslomp.
De in Noord-Frankrijk geboren apotheker Victor Pierre Joseph Mirland (1823-1896) vond een manier om de “pâte de pommes” op industriële wijze te produceren. In 1850 trouwde Mirland met een Belgische. Nadat hij in 1858 zijn werkwijze om van appels “pâte de pommes” te maken als uitvinding had laten registreren, begon hij in de geboorteplaats van zijn echtgenote (Frameries, Henegouwen) met een fabriekje. Dat zou tot na de Tweede Wereldoorlog actief blijven.
Uit een advertentie van 18 mei 1909 in het blad Stamboul blijkt dat de firma Mirland niet alleen “pâte de pommes” vervaardigde, maar ook ander fruit volgens hetzelfde procedé verwerkte. Het is onduidelijk wat de firma bedoelde met de claim dat haar producten onder het toezicht van de Belgische overheid werden gefabriceerd (gallica.bnf.fr/Bibliothèque nationale de France).
In het oogstseizoen van de appels was er een overaanbod aan vruchten. Met haar procedé kon de firma Mirland massa’s appels verwerken voor ze rot werden. Nadat ze waren gewassen, werden ze gekookt, waarna een speciaal apparaat ze perste en de bruikbare pulp scheidde van de pel en de pitten. Het appeldeeg werd gedroogd tot het helemaal verhard was en door een machine in stukken kon worden gesneden. Appelschillen en pitten werden als veevoeder gebruikt.
Het appeldeeg van Mirland won medailles en onderscheidingen. Het bleef lang goed en was handig als er geen vers fruit voorhanden was. Wie geen zin had om moes te maken van verse appels hoefde enkel wat water toe te voegen. De Revue de la chocolaterie, confiserie, biscuiterie, confiturerie stelde in 1937 dat het product vooral populair was in Franstalig België en Noord-Frankrijk. Ook in Vlaanderen sloeg het aan. Maar in de rest van Frankrijk en in andere landen was het quasi onbekend.
De Belgische overheid nam in 1939 de “pâte de pommes” op in de korf van 56 goederen waarmee de index van kleinhandelsprijzen werd berekend. Die index mat de evolutie van de levensduurte. De geselecteerde producten moesten representatief zijn voor het consumptiepatroon van de bevolking. Blijkbaar werd er in menig Belgisch huisgezin “pâte de pommes” gegeten. De advertentie van Mirland presenteert het product als een dessert, maar allicht werd het in België vooral als broodbeleg gebruikt. De langwerpige schijven waren compact verpakt en gemakkelijk te snijden. Wie zijn boterhammen meenam naar het werk kon het appreciëren: het droogde niet uit, lekte niet en kon integraal worden opgegeten.
In 1955 werd de “pâte de pommes” geschrapt uit de goederenkorf waarvan de prijsevolutie werd gevolgd. De zoete appelschijven waren niet langer relevant meer.


