Kruidenierswinkels die doen dromen

Over 100 languages accessible via the translating tool: scroll down to the bottom of this article, or open the tool on your mobile

Peter Scholliers

 

Boven rechts wordt de kruidenierswinkel vermeld, “Laagste prijzen, beste hoedanigheid”, maar ook nadruk op “natuurboter” (in tegenstelling tot margarine en vervalste boter) die “wekelijksch scheikundig onderzocht” wordt (Vooruit, 2 september 1889; Amsab-ISG).

In 1883 startte de coöperatieve bakkerij van Vooruit met de bescheiden verkoop van koffie, cichorei, meel en boter. De leden bestelden de producten bij de brooddragers van de coöperatie, die ze de dag nadien thuis bezorgden. Boter moest koel worden gehouden, wat de levering natuurlijk bemoeilijkte. De verkoop was matig. Dat duurde tot 1889, toen de bakkerij van de Garenplaats verhuisde naar de Nijverheidslaan (het huidige Anseeleplein en de Nieuwevaart) en er ruimte vrij kwam voor een volwaardige kruidenierszaak. Het “vergroot kruideniersmagazijn” kende onmiddellijk succes. In 1890 was de verkoop er goed voor 9,2 procent van de totale omzet van Vooruit, maar in 1912 bedroeg die al 29,1 procent, bijna zoveel als de broodverkoop. Dat had het bestuur van Vooruit nooit durven dromen.

Waar kwam dit succes vandaan? In de twee decennia voor de Eerste Wereldoorlog steeg de koopkracht van de Gentse arbeidersklasse gevoelig, terwijl de prijs van het basisvoedsel —brood en aardappelen— daalde. Er kwam dus geld vrij voor andere voedingswaren. Een deel daarvan ging naar vlees en zuivel, maar ook naar chocolade, koekjes en conserven, voordien amper of nooit door arbeiders gekocht. Vooruit mikte op deze ‘droge’ voedingswaren die gemakkelijker dan vers vlees of zuivelproducten konden worden gestockeerd en verkocht. 

Na 1890 werden steeds meer kruidenierswaren aangeboden, al leek dat niet het gevolg van een weldoordacht plan maar eerder van spontane beslissingen en onverwachte meevallers. Stonden onder meer op de schappen: fruitsiroop, chocolade, eieren, kaas, rijst, diverse soorten suiker, puddingpoeder, vermicelli, peperkoek, koffie, aardappelen, boter, cacao, olijfolie, jam, thee en een oneindige variatie conserven van fruit, groente, vlees en vis.  Maar geen sterke drank.

 

Avanti, Een terugblik. 2de herziene en aangevulde uitgaven met bijvoeging van toestanden tot 1931. Tweede deel, Gent (S.M. Volksdrukkerij), 1935.

Er kwamen ook heel wat Vooruit-kruidenierswinkels bij. In 1910 telde Gent er negentien, naast nog een winkel in Gentbrugge en een andere in Ledeberg. In maart 1911 bezocht een redacteur van de Vooruit de 21 kruidenierswinkels op één dag, met een kritische blik op de etalages. Zijn besluit: “Wij kregen etalagen te zien welke in de grootste burgermagazijnen niet te zien zijn. Zoo is het ook dat de koopers zullen aangelokt worden”. De etalages verleidden met decors in broodsuiker, reclameborden en het kundig aanwenden van dozen en spiegels (deze laatste leverden “een tooverachtig winterzicht” op).  

Circulaires, affiches en vooral de krant Vooruit maakten voortdurend reclame. De nadruk lag op kwaliteit en lage prijzen: “Laagste prijzen der stad. Beste hoedanigheid”. Maar ook het rijke aanbod van kruidenierswaren werd benadrukt, met bijzondere aandacht voor nieuwe producten. In 1913 klonk het: “Rijk assortiment van ingelegde visch, groenten, sardienen, zalm, kreeften, erwten, snijboonen enz. goedkooper dan waar ook”. Zalm en kreeften voor spinners en wevers!