Zoeken in deze blog

Posts tonen met het label Winkel. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Winkel. Alle posts tonen

19 november 2026

Opkomst en neergang van de Union Economique de Bruxelles

Peter Scholliers


In 1890 richtten enkele Brusselse ambtenaren een coöperatie op voor het personeel van de post, de telegraaf en de spoorweg. Ze wilden voedingswaren van goede kwaliteit aan een correcte prijs verkopen: de Union économique de Bruxelles (of U.E) was geboren. Later was alle overheidspersoneel welkom. Politiek was uit den boze. De klanten van de coöperatie hadden doorgaans een bescheiden inkomen maar wel een vaste baan. Zij behoorden tot de kleinburgerij.

Het aanbod van de U.E. breidde uit van een handvol kruidenierswaren tot een grootwarenhuis met kleding, textiel, steenkool, ijzerwerk, papierwaren, speelgoed, meubels, voeding en een tea-room. De coöperatie bezat fabrieken en leverde aan huis. In 1922 startte ze met een eigen merk, U.E. Dat huismerk werd vooral gebruikt voor voedingswaren. De winkel straalde degelijkheid uit. 

 

In 1922 lanceerde de coöperatie een eigen merk: U.E. (Bulletin Mensuel de l’Union 

économique de Bruxelles, maart 1930, eigen collectie) 


In februari 1936 verscheen het vijfhonderdste nummer van het Bulletin mensuel de l’Union économique de Bruxelles. Het feestnummer, dat zoals elk Bulletin uitsluitend in het Frans verscheen, bejubelde de buitengewone groei van de coöperatie. Het legertje van 1.000 U.E-medewerkers, de 60.000 leden (enkel in het Brusselse) en de sterk stijgende omzet getuigden daarvan. En dat zonder publiciteit of speciale verkooptechnieken, zoals solden. De coöperatie bezat toen 22 winkels. De hoofdwinkel in Sint-Joost-ten-Node, waar ook de administratie en het verdeelcentrum waren gevestigd, was een flagship store: een prestigieuze vitrinewinkel. A l’Innovation of Het Volkshuis keken er met afgunst naar.

In 1935 verkocht de U.E. wijn, conserven, snoepgoed, zuivelproducten, bakkerswaren, kruiden, gedroogd en vers fruit en groenten, deegwaren, koffie en thee, in totaal 1.500 verschillende producten. Toppers in het aanbod waren alcoholische dranken (vooral wijn) en snoep, samen goed voor bijna de helft van de aangeboden voedingswaren. De prijslijst bevatte enkele dure flessen, zoals champagne Moët et Chandon White Star van 61 frank (zo’n 75 euro). De klanten van de coöperatie konden zich wel iets veroorloven.

Het succes van de U.E dreef op die koopkracht. In tegenstelling tot de socialistische Vooruit of de christelijke Het Volk die op de arbeidersklasse mikten, steunde de U.E op een almaar uitbreidende groep klanten waarvan de overgrote meerderheid een vaste job met gegarandeerd inkomen had. Dat beschermde hen tegen recessies en crisissen, zoals tijdens de jaren 1930 toen de koopkracht van vele arbeidersgezinnen instortte.

 

De pijlsnelle groei van omzet en leden van de U.E tussen 1900 en 1935 (Bulletin mensuel de l’Union économique de Bruxelles, februari 1935, eigen collectie)


De U.E boerde goed in de jaren 1950 en ’60, maar de doorbraak van de moderne supermarkt rond 1970 nekte haar sneller dan de christelijke of socialistische coöperaties. De U.E-leden voelden zich onmiddellijk aangesproken door het gevarieerde aanbod, de zelfbediening, het winkelkarretje, de centrale kassa, de verpakking en het amerikanisme van de nieuwe supermarkten, terwijl de U.E haar oubollig imago met orderbriefjes, winkeljuffrouwen en houten schappen niet kwijt raakte.

Tot de jaren 1960 was de kleinburgerlijke klant een grote troef, maar nadien speelde precies die klandizie in het nadeel van de UE. De coöperatie sloot de deuren definitief in december 1972.


Lees hier meer over de geschiedenis van coöperatie in België